40latek, czyli wypracowany standard

W poprzednim tekście pisałem o kosztach decyzji finansowych 30 latka. Dziś przypatrzymy się 40latkom - przy porównywalnych założeniach finansowych. 40 lat minęło - jak jeden dzień i do emerytury bliżej już niż dalej - każdy to wie. I czas też już pogania. 40 latek ma już na ogół 20 lat pracy za sobą. Jest w połowie własnej kariery zawodowej. Możliwy jest scenariusz wydarzeń taki, w którym Nasz Dojrzały Człowiek zarabia 4000 zł netto. Pamięta zapewne jeszcze czasy sprzed lat - kiedy zarabiał równowartość 2000 netto. Jeżeli w swojej polityce finansowej nie przeznaczył wszystkiego na konsumpcję - lecz część pieniędzy zainwestował powinien mieć już niezły kapitał. Może być już wolny od spłacania kredytów. Jeżeli nie - powinien mieć jeszcze na tyle sił i determinacji aby poszukać dodatkowych możliwości zarobkowania. 

40latek we własnych planach finansowych koniecznie musi umieścić element budowania kapitału na przyszłość i element budowania kapitału w przyszłości. Nie ma już czasu do stracenia ani alternatywy. Większość ludzi w tym wieku niestety ciągle jednak jeszcze bardziej wierzy w jeden złoty strzał generujący biznes całego życia niż systematyczne oszczędzanie.

Nasz Dojrzały 40latek jest realistą i zakłada, że powinien postarać się samemu o kapitał, taki, który pozwoli mu w przyszłości otrzymać 50% dzisiejszego zarobku. Ma nadzieję, że otrzyma jakąś emeryturę od państwa, ale za bardzo na nią nie liczy. ZUS ma w planach wprawdzie dużo, ale nasz 40latek zakłada wariant świadczenia wartości około 750 zł oraz połowę takiej kwoty z OFE. Czyli do 75% dzisiejszych zarobków brakuje mu około 2000 zł.
Dodatkowe własne 2000 zł miesięcznie pozwoli zatem na - w miarę normalne życie emeryta.. Świadom praw i obowiązków wynikających z działania wieloletniej inflacji może kalkulować swoją przyszłą emeryturę według zmieszczonej tabelki. Założenie jest takie, że inflacja średnioroczna na poziomie 2-4 % jest inflacją niską, 5-7% średnią i 8-10 % wysoką.

Naszego Dojrzałego 40latka dotyczy perspektywa maksymalnie 25 lat pracy. Wynika z tego zatem, że po przejściu na emeryturę będzie potrzebował nominalnie dwukrotnie więcej przy inflacji niskiej i dziesięciokrotnie więcej przy inflacji wysokiej. Własna renta kapitałowa jest mu jednak potrzebna więc musi oszczędzać i inwestować.

40latek może wypracować sobie określony standard

Jeżeli weźmiemy wariant środkowy to nasz Dojrzały Człowiek jako emeryt powinien otrzymać pierwszą rentę kapitałową w kwocie 4187 zł przy inflacji niskiej, 8 583 zł przy inflacji średniej oraz 17 246 zł przy inflacji wysokiej. Jednak ponieważ inflacja działa - już po 15 latach pobierania renty - aby nadal utrzymać tę samą siłę nabywczą, powinien otrzymywać miesięcznie 6 524 zł przy inflacji niskiej, 20 571 zł przy inflacji średniej lub 62 818 zł przy inflacji wysokiej.

Gdyby 40 latek miał otrzymywać swoją rentę kapitałową jako rentę wieczystą to przy średnim oprocentowaniu depozytowym w wysokości 5% w przypadku inflacji niskiej renta wieczysta np. oznaczałaby konieczność posiadania kapitału od 1 004 880 do 1 565 760 zł. Niższy generuje rocznie 50 244 co daje 4187 miesięcznie. Wyższy kapitał w takich samych warunkach jest podstawą miesięcznej płatności w wysokości 6524 zł a kwota bazowa pozostaje do dziedziczenia. W przypadku renty okresowej np. przez 20 lat do 85 roku życia wypłaty będą trwały przez 240 miesięcy. Po tym okresie kapitał zostanie wyzerowany. 

Poniższa tabelka pokazuje kwotę bazową potrzebną do wypłacenia renty kapitałowej przez 20 lat przy oprocentowaniu w bankach od 5 do 13 %. Pozwala to znaleźć potrzebną kwotę zarówno w przypadku inflacji niskiej, średniej jak i wysokiej - w zależności od tego w jakie cyfry kto wierzy.

40 latek za 25 lat potrzebuje kapitału, który waha się od ca. 543 tys. zł do 1,6 mln zł, jeżeli poprzestanie na rencie kapitałowej przy inflacji takiej jaka zastanie go przy przejściu na emeryturę. Jeżeli zamierza utrzymać realną wartość pieniądza to musi się liczyć z tym, że przez następne jego 20 lat czyli do 85 roku życia zajdą zmiany. W przypadku inflacji niskiej renta powinna wzrosnąć do 155% kwoty, przy inflacji średniej do 239% a przy wysokiej do 364% pierwszych wypłat.

40latek jest w stanie wypracować sobie określony standard

W świecie finansów wszystko jest możliwe i da się policzyć. Zebranie takiego kapitału jest więc uzależnione od wysokości składek, ponieważ czas jest określony z góry. Pytanie o wiele bardziej istotne brzmi - czy 40 latek jest w stanie podołać takiemu wysiłkowi finansowemu. Jest w stanie wypracować sobie przy mądrej polityce i reżimie finansowym odpowiedni standard. Podobnie jak w poprzednich tekstach przyjąłem dla uproszczenia środkową wartość w przypadku inflacji średniej, niskiej i wysokiej. 

W poniższej tabelce podane są miesięczne składki potrzebne do uzbierania kapitału który wygeneruje rentę kapitałową w wartości nabywczej 2000 zł na początku emerytury, a zatem po 25 latach licząc od dziś czyli 40 roku życia 40latka. Przyjmujemy wariant środkowy każdej inflacji. Składka miesięczna inwestowana przy podanej stopie zwrotu wygeneruje kwotę potrzebną do otrzymania stałej renty kapitałowej o nominalnej wartości 4187zł przy inflacji niskiej, 8583 zł przy inflacji średniej oraz 17246 zł przy inflacji wysokiej. Wygenerowana kwota wystarcza na 20 lat takiej renty. Przyjęty został wariant środkowy każdej inflacji.

Z powyższej tabelki jasno wynika, że nasz 40latek jest w stanie wypracować sobie potrzebnej wielkości kapitał używając do tego odpowiednich instrumentów finansowych. 

Powinien poszukiwać instrumentów od 9% stopy zwrotu wzwyż - w zależności od stopnia inflacji. Budowa instrumentami z 5% stopą zwrotu jakim jest klasyczne ubezpieczenie na życie oznacza obciążenie około 20% w stosunku do zarobków. Jest to zbyt duże obciążenie i nieefektywne wykorzystanie kapitału. 40 latek musi zatem posiadać instrumenty finansowe, które dadzą wyższą stopę zwrotu a zatem nie tylko korzystać z funduszy inwestycyjnych, ale również aktywnie zarządzać kapitałem - czyli własnymi pieniędzmi. Jeżeli zda się wyłącznie na łatwe instrumenty finansowe takie jak ubezpieczenie - będzie już częściowo przepłacał.

Przyjęta we wcześniejszej tabelce składka generuje kwotę, która nie pozwala indeksować własnej renty kapitałowej zgodnie z inflacją. Gdyby przyszły emeryt sugerował się kwotą potrzebną na 20 letnią emeryturę w momencie przejścia za 25 lat to przy niskiej inflacji i 6% oprocentowaniu w banku wystarczyłoby mu 587 346,81 jeżeliby jednak chciał po 20 latach otrzymywać nadal równowartość 2000 zł to przy niskiej inflacji potrzebne jest mu już 915 178,08. Wypośrodkujmy tę kwotę. Oznacza to, że na początku emerytury emeryt będzie miał wartość większą niż 2000 zł a pod koniec nieco mniejszą.
Zobaczmy zatem jakie kwoty musiałby odkładać 40 latek, żeby mieć rentę kapitałową wystarczająco dużą przez 20 lat trwania emerytury.

Ten wariant działań potwierdza zasadność stosowania instrumentów finansowych o stopie zwrotu od 9 %. Powróćmy do naszych wcześniejszych rozważań z kwotą na początek emerytury czyli za lat 25 od dzisiaj. Przyjmijmy znowu bezpieczny średni wariant instrumentu finansowego ze średnioroczną 9 % stopą zwrotu. Przypatrzmy się jeszcze, jak z biegiem lat 40latek będzie musiał powiększać swoją miesięczną stawkę. Wynika to z faktu, że 40 latek może oszczędzać 25 lat do wieku emerytalnego podczas gdy 49 latek już tylko 16 lat. Okres oszczędzania wpływa oczywiście na procent składany i końcowy kapitał.

Prawie wszystko na tym świecie da się wycenić - czyli koszty myślenia 40latka

Obliczając różnicę w kwocie jaką musi wydać 49latek w porównaniu do 40latka łatwo możemy wycenić koszty "myślenia finansowego" czterdziestolatków. Jak poprzednim razem chodzi tu o koszty braku zdecydowania, braku refleksji o finansach lub też koszty zwlekania w podjęciu decyzji. 

Jeżeli ktoś nie podjął decyzji na początku własnych lat 40tych lecz pod ich koniec - musi zapłacić około 262% więcej w porównaniu do pierwszej możliwej składki. Tyle wynosi różnica pomiędzy 519,99 zł a 1367,16 zł. Dojrzały 40latek, który zaczął oszczędzać w wieku 40 lat wpłacił w sumie przez 25 lat 155 997 zł. Tenże sam starszy 49latek wpłacił przez 16 lat 262 494 zł. Różnica to 106 497zł. I tym razem jest to luksusowy samochód, lub małe mieszkanie, które można wynająć i mieć dodatkowe zyski. 

10 lat różnicy w podjęciu decyzji to różnica 106 497 zł w tym konkretnym przypadku. Daje to średnią wartość roczną 10 649 zł. Tyle kosztuje roczne myślenie o inwestycji. Kwartalnie jest to zatem 2662 zł a miesięcznie ca. 887 zł. Z tych wartości wynika jasno, że tydzień myślenia to około 204 zł, a dzień to ca 29 zł. Dokładny Czytelnik z pewnością zauważy, że średnio godzina dumania o finansach u 40latków kosztuje około 1,21 zł, co daje około 2 groszy na minutę. Dla przypomnienia - rok ma 8760 godzin lub 525 600 minut. 

Rady dla 40latka

Drogi Czytelniku - jeżeli jesteś 40latkiem - zrób sobie szybko plan finansowy. Masz szansę dojść do własnej renty kapitałowej. Przyjrzyj się swoim dotychczasowym wydatkom, oceń szanse zarabiania dodatkowych pieniędzy. Zacznij działać - wiesz ile kosztuje Cię zwlekanie.

Zaproś swojego agenta na rozmowę - niech pomoże Ci przestudiować Twoje polisy. Zadaj mu kilka pytań:

• Jak wygląda bilans Twoich instrumentów finansowych?
• Które z Twoich instrumentów finansowych mogą dać Ci ponad 9% zysku rocznie?
• Jaka część składki jest inwestowana, a jaka idzie na ochronę?
• Jakie produkty oparte o fundusze inwestycyjne może Ci agent zaproponować?
• Ile kapitału musisz zebrać do wieku emerytalnego, jeżeli chcesz mieć na emeryturze miesięcznie ekwiwalent innej wybranej przez Ciebie kwoty?
• Jaka jest składka miesięczna, aby ten kapitał uzbierać przy danej stopie zwrotu?

A oto kilka rad dla 40latka:

• Zastanów się ponadto, co możesz jeszcze zrobić i z jakich instrumentów finansowych korzystać?
• Może warto posługiwać się kartami płatniczymi z 50 dniowym terminem płatności, płacić w terminie a wykorzystywać miesięczne lokaty? 
• Może możesz lokować nadwyżki w banku na kilka dni?
• Pomyśl też o dodatkowych pracach i dodatkowych lokatach.
• Wykorzystuj instrumenty finansowe które są opodatkowane po zakończeniu całości inwestycji, a nie po zakończeniu okresowego oprocentowania - czyli zamiast 20 lokat rocznych zrób jedną na 20 lat

Pamiętaj o kosztach Twojego myślenia. Ten argument przyda się zarówno Tobie jak i Twoim Doradcom Finansowym lub Agentowi - jeśli takich już posiadasz. W następnym numerze Twojego Pieniądza posługując się tymi samymi danymi statystycznymi - prześledzimy losy finansowych decyzji 50latków.

Andrzej Fesnak

góra