20-latek (20-29) czyli $wiadomy milioner

Do wielu osób dotarła już prawda, że trzeba uprawiać swój finansowy ogródek i zarządzać pieniędzmi. Pojawia się pytanie jak to robić? Z pewnością najważniejszym z elementów zarządzania własnymi pieniędzmi jest budowanie kapitału na przyszłość. Instrumentów finansowych na rynku nie brakuje i większość czytelników Gazety Ubezpieczeniowej zapewne miała okazję rozmawiać z agentem ubezpieczeniowym. Niektóre Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie - a tym samym wielu agentów twierdzi, że proponuje analizę finansową i plan finansowy. Problem polega jedynie na tym, że to co proponują to jedynie część planu finansowego - plan ochrony ubezpieczeniowej. 
Plan ochrony ubezpieczeniowej jest oczywiście bardzo potrzebny - ale nie może stanowić jedynej części budującej kapitał. Innymi słowy w dobrym planie finansowym na pewno znajdzie się plan ochrony ubezpieczeniowej. Sam plan ochrony nie może jednak stanowić ekwiwalentu planu finansowego, chociaż agenci ubezpieczeniowi często zapewniają, że tak jest.
W planie finansowym musi się znaleźć zarówno element budowania kapitału na przyszłość jak i element zarządzania zgromadzonym kapitałem w przyszłości. W tym tekście skoncentrujemy się na zagadnieniu budowania kapitału na przyszłość. Przypatrzymy się kilku problemom wynikłym z braku podstawowego planu finansowego. 

Załóżmy, że nieprzeciętny Młody Rozsądny Człowiek jest 20-latkiem i zarabia 2000 zł netto. Zapewne chciałby mieć w przyszłości za 45 lat przynajmniej taką samą rentę kapitałową. Pozostają mu zatem 2 rozwiązania:

1. może liczyć jedynie na ZUS i ewentualnie kiepsko stojące na razie fundusze emerytalne, lub też 

2. nie przejmować się państwowymi zapomogami i środkami z OFE i zacząć budować własny kapitał samemu. Powinien zadbać o to, żeby w przyszłości mieć co najmniej tyle samo miesięcznie do dyspozycji. 

Skutki wieloletniej inflacji są trudne do wyobrażenia, ale łatwe do policzenia

Ponieważ istnieje inflacja, to na pewno wiadomo, że będzie potrzeba o wiele więcej pieniędzy niż 2000 zł. Poniższa tabelka pokazuje skutki inflacji od 2 do 10 %. Założenie jest takie, że inflacja średnioroczna na poziomie 2-4 % jest inflacją niską, 5-7% średnią a inflacja średnioroczna na poziomie 8-10 % jest inflacją wysoką.

Nawet przy niskiej inflacji po 35 latach potrzebny będzie nominalnie kapitał 2 - 3,5-krotnie większy, a po 40 latach od 2 do prawie 5 razy większy. Łatwo zauważyć także, że przy wysokiej inflacji równowartość 2000 zł po 40 latach pracy to kilkadziesiąt tysięcy. W takiej sytuacji wysoce prawdopodobnym scenariuszem będzie denominacja pieniędzy, co nie zmienia faktu, że potrzebny jest również kapitał, aby uzbierać swoją własną rentę kapitałowa. 

Emerytura jest rentą kapitałową z własnych odłożonych pieniędzy,
a nie aktem państwowej łaski

Panuje jednak to drugie przekonanie - a zwłaszcza w ministerstwach pracy, finansów i spraw socjalnych kilku innych jeszcze. A, że łaska pańska na pstrym koniu jeździ - lepiej liczyć na siebie niż państwowe podrygi na sympatycznych zwierzętach. Rozpatrzmy zatem wariant środkowy każdego rodzaju inflacji. Oznaczałoby to, że nasz 25 latek za 40 lat powinien otrzymywać miesięcznie 6 524 zł przy inflacji niskiej, 20 571 zł przy inflacji średniej lub 62 818 zł przy inflacji wysokiej.
Jeżeli miałby otrzymywać swoją rentę kapitałową jako rentę wieczystą - to każdy może to sobie łatwo sam obliczyć. Przy średnim oprocentowaniu depozytowym w wysokości 5% w przypadku inflacji niskiej renta wieczysta np. oznaczałaby konieczność posiadania kapitału 1 565 760 zł. Generuje on roczną kwotę 78 288 zł co daje 6534 zł miesięcznie a kwota bazowa pozostaje do dziedziczenia. W przypadku renty okresowej np. przez 20 lat do 85 roku życia wypłaty będą trwały przez 240 miesięcy. Po tym okresie kapitał zostanie wyzerowany. 
Poniższa tabelka pokazuje kwotę bazową potrzebną do wypłacenia renty kapitałowej przez 20 lat przy oprocentowaniu w bankach od 5 do 13 %. Pozwala to znaleźć potrzebną kwotę zarówno w przypadku inflacji niskiej, średniej jak i wysokiej - w zależności od tego w jakie cyfry kto wierzy.

Innymi słowy kapitał, jaki potrzebuje dzisiejszy 25 latek za lat czterdzieści waha się od ca. 850 tys. zł do ponad 6 mln zł!

Każdy dwudziestolatek może zostać milionerem z własnych oszczędności

Wbrew pozorom zebranie takiego kapitału jest możliwe bez większych problemów przez młodego dwudziestolatka. Ogromne znaczenie ma oczywiście stopa zwrotu z inwestycji na przestrzeni 40 lat pracy. Dla uproszczenia przyjmę znowu środkową wartość w przypadku inflacji średniej niskiej i wysokiej. Różnica pomiędzy 5% a 11% średnioroczną stopą zwrotu oznacza 5 krotną różnicę w wysokości miesięcznej składki w trakcie oszczędzania. Nie pozostaje to oczywiście bez wpływu na kieszeń inwestującego.

Z powyższej tabelki jasno wynika, że nasz sympatyczny 25 letni Rozsądny Młody Człowiek jest w stanie spokojnie wypracować sobie potrzebnej wielkości kapitał używając do tego odpowiednich instrumentów finansowych. Te instrumenty finansowe, które będą w stanie zapewnić jedynie 5% stopy zwrotu z inwestycji bardzo nadszarpną kieszeń naszego bohatera. Jeżeli zatem chciałby zrealizować swoje potrzeby wyłącznie przy pomocy klasycznego produktu finansowego jakim jest ubezpieczenie na życie - będzie to stosunkowo drogo kosztować. 5% stopa zwrotu wpisana jest w wiele produktów ubezpieczeniowych - ale jak krążą głosy zostanie obniżona do zaledwie 3,5% . To posunięcie wyraźnie obniży atrakcyjność takiego oszczędzania. Dlatego też jedynym rozwiązaniem jest znalezienie takich instrumentów finansowych, które mogą zaproponować wyższą stopę zwrotu. Są to fundusze inwestycyjne lub ich pakiety powiązane w odpowiednie portfele inwestycyjne. Już przy 9-11 % stopie zwrotu - co nie powinno być wielkim trudem dla funduszu - szansa na uzyskanie efektów finansowych jest odpowiednio większa.
Przyjmijmy znowu bezpieczny średni wariant instrumentu finansowego ze średnioroczną 9 % stopą zwrotu Przypatrzmy się jeszcze, jak z biegiem lat nawet dwudziestolatek będzie musiał powiększać swoją miesięczną stawkę. Wynika to z faktu, że 20 latek może oszczędzać 45 lat do wieku emerytalnego podczas gdy 29 latek już tylko 36 lat - co wpływa oczywiście na procent składany.

Prawie wszystko na tym świecie da się wycenić - czyli koszty myślenia 20latka

Obliczając różnicę w kwocie jaką musi wydać 29latek w porównaniu do 20latka łatwo możemy wycenić koszty "myślenia finansowego". Trafniejszym określeniem byłoby raczej stwierdzenie, że można wycenić koszty braku zdecydowania, braku refleksji o finansach lub też koszty zwlekania w podjęciu decyzji.
Jeżeli ktoś nie podjął decyzji na początku własnych lat 20 tych lecz pod ich koniec - musi zapłacić około 130 % więcej w porównaniu do pierwszej możliwej składki. Tyle wynosi różnica pomiędzy 281,21zł a 122,67 zł. Rozsądny Młody Człowiek, który zaczął oszczędzać przy pomocy rodziców w wieku 20 lat wpłacił w sumie przez 45 lat 66.241,80zł. Tenże sam nadal Rozsądny Nieco Starszy Młody Człowiek jako 29latek wpłacił przez 36 lat 121 482,72 zł. Różnica to 55 240,92 zł. Jest to dobry samochód, lub przy odpowiednich cenach po ca 3000 zł za metr kwadratowy mieszkania - mała kawalerka. Można ją np. wynająć i mieć dodatkowe zyski. 

10 lat różnicy w podjęciu decyzji to różnica 55 240,92 zł wydanych w tym konkretnym przypadku. Daje to średnią wartość roczną 5524 zł. Tyle kosztuje roczne myślenie o inwestycji. Kwartalnie jest to zatem 1381zł a miesięcznie ca. 460 zł. Z tych wartości wynika jasno, że tydzień myślenia to około 106 zł, a dzień to około 15 zł. Dokładny Czytelnik z pewnością zauważy, że średnio godzina dumania o finansach u dwudziestolatków kosztuje około 63 groszy, co daje około 1 grosza na minutę. Dla ułatwienia w przeliczaniu dodam, że rok ma 8760 godzin lub 525 600 minut. 

Rady dla 20latka

Innymi słowy, Drogi Czytelniku - warto mieć plan finansowy. Jeżeli masz wspaniałe dwadzieścia kilka lat nie podejmujesz decyzji finansowych co do swojej przyszłości to średnio kosztuje Cię ta przyjemność około 1 grosza na minutę. 
Jeśli zatem przyjdzie do Ciebie agent ubezpieczeniowy i zaproponuje analizę finansową Twoich potrzeb - zgódź się. Zwłaszcza jeżeli analiza ta dotyczy ochrony ubezpieczeniowej - od tego agenci są specjalistami. Jeżeli jednak usłyszysz, że otrzymasz analizę potrzeb finansowych - zadaj kilka prostych pytań:

• Jakiej stopy zwrotu spodziewa się jego Towarzystwo ?

• Jaki procent składki będzie inwestowany a jaki pójdzie na ochronę ?

• Czy oprócz polisy na życie możesz nabyć fundusze inwestycyjne ?

• Ile kapitału musisz zebrać do wieku emerytalnego, jeżeli chcesz mieć na emeryturze ekwiwalent finansowy dzisiejszych 2000 zł?

• Jaka jest składka miesięczna, aby ten kapitał uzbierać przy danej stopie zwrotu.

• Poproś o symulację z minimalną (jaką ?) oraz maksymalną (jaką ?) stopą zwrotu

• Nie daj się zbyć informacjami, że tego się nie da policzyć. Każde TU planuje i liczy swoje pieniądze. Być może Twój agent nie umie tego policzyć ?

Jeżeli Agent policzy Ci te wartości Drogi Czytelniku - poproś go, żeby wyliczył Ci koszty podejmowania decyzji na tydzień, miesiąc, kwartał. Ten argument przyda się zarówno Tobie jak i Agentowi - przyśpieszy Wasze wzajemne działania. 

Andrzej Fesnak

góra